Na program festiwalu składają się działania artystyczne realizowane w otwartej przestrzeni miejskiej Wrocławia oraz w Galerii Mieszkanie Gepperta:


Gruzja / Sophia Tabatadze / „Humancon Undercon” / Galeria Mieszkanie Gepperta / 20-27 listopada 2009

W pracy ‘Humancon Undercon” 2007 sportretowałam obecną sytuację w Gruzji, kraju mojego pochodzenia. Rzeczy zmieniają się tam tak gwałtowanie, że jedyną szansą nadążenia za nimi jest szybkie zapominanie chwil, która właśnie mijają... Jestem zaniepokojona naszą nieumiejętnością postrzegania ogółu rzeczy – ogółu zawierającego przestrzeń i czas. Myślę, że ta nieumiejętność istnieje również poza obecną kondycją trwałej amnezji Gruzji, w której zdecydowaliśmy się pominąć pewne aspekty naszej przeszłości. Mentalność ta tworzy wielowarstwową architekturę, pozostawiając bardzo interesujące ślady ludzkich rąk na budynkach.

‘Humancon Undercon’ (czyli: kondycja ludzka w fazie budowy) składa się z serii czarno-białych fotografii, wydrukowanych na tkaninie, i haftów. Wydrukowane obrazy przedstawiają fragmenty architektury, a także ślady obecności człowieka w zurbanizowanym środowisku, które stało się całkowicie nieludzkie –  duże i szorstkie pejzaże wyobrażają na wpół zniszczone lub nie w pełni ukończone budynki. Ręcznie haftowane części symbolizują dotyk ludzkiej ręki w obrębie tych wyludnionych miejsc.

Sophia Tabatadze





Mołdowa / Stefan Rusu / „JERES”, „LAZO”, „SARS OPERA” / Galeria Mieszkanie Gepperta / 20-27 listopada 2009


„JERES” 
Rok produkcji: 2005
Czas: 4’50” / kolor

Produkcja: Stefan Rusu
Wsparcie techniczne: [KSAK] Centrum Sztuki Współczesnej, Kiszyniów

Film ukazuje historię wina JERES produkowanego w sowieckiej Mołdowie. Technologia wytwarzania wina JERES została wynaleziona w Hiszpanii, a jej sekret tkwi w procesie fermentacji żywych zarodników – Jeres Spores (Saccharomyces apiculatus – ellipsoideus). Sposób produkcji wina został wykradziony przez sowieckiego szpiega za pomocą uchwytu parasola, metody podobnej do tej używanej przez europejczyków podczas wykradania larwy jedwabnika z Chin. Mołdawski klub wielbicieli wina Jeres chce obecnie naprawić tę historyczną niesprawiedliwość popełnioną po II wojnie światowej przez sowiecki reżim i zwrócić zarodniki Hiszpanom tą samą drogą. Poza Mołdową dystrybucja wina o nazwie Jeres jest zakazana przez prawo międzynarodowe.

Historia marki JERES jest powiązana z pojęciem “mołdawskiej” tożsamości, która, jako „marka”, jest sztucznym produktem stworzonym przez sowiecką politykę inżynierii społecznej, stojącą w opozycji do nauki i rzeczywistości.




“LAZO”

Rok produkcji: 2005
Czas: 7’20” / kolor
Produkcja: Stefan Rusu
Wsparcie techniczne: [KSAK] Centrum Sztuki Współczesnej, Kiszyniów

Film poszukuje odpowiedzi na pytanie, jak obraz Siergieja Lazo wykorzystywany był w konstruowaniu mołdawskiej tożsamości podczas rządów sowieckich. Zgodnie z legendą armia japońska spaliła Lazo żywcem w piecu lokomotywy. Heroiczna postawa rewolucjonisty i partyzanta oddanego sprawie rewolucji na Dalekim Wschodzie stała się później „ognistym symbolem” dla budowniczych socjalizmu w całym ZSRR. Spory wkład w uwiecznienie mitu Siergieja Lazo w filmie fabularnym miał znany reżyser filmowy Andriej Tarkowski, który nie tylko ukazał okrutną scenę spalenia bohatera żywcem w finale swojego filmu, ale również odegrał rolę człowieka, który dokonał tej szczególnej egzekucji. Scena ta, widziana ponownie dzisiaj, przypomina styl scenariuszowy DADA, w którym reżyser Tarkowski zabija Lazo własnoręcznie. 

Mity i legendy kończą swój żywot zmieniając się w baśnie, które obalają znaczenie dobra i zła i zastępują rzeczywistość fikcją.




“SARS OPERA”

Rok produkcji: 2004
Czas: 6’40” / kolor
Produkcja: Stefan Rusu
Wsparcie techniczne: [KSAK] Centrum Sztuki Współczesnej, Kiszyniów

W krótkim, humorystycznym obrazie o nazwie “ SARS OPERA” autor zgłębia historię i teraźniejszość Mołdowy – kraju jego pochodzenia – oraz jej kulturowe powiązania z odległą  Mongolią. Film przedstawia koncert wojskowej grupy w Mongolii, która obchodzi rocznicę Dnia Zwycięstwa sowieckiej Armii Czerwonej nad nazistowskimi Niemcami (9 maja). Zespół wykonuje repertuar wdrażany w ramach patriotycznej kampanii rozpoczętej przez ZSRR po zwycięstwie w II wojnie światowej – program został w pełni przyjęty i zasymilowany przez obywateli Mongolii. Koncert i jego historyczne znaczenie zostały zestawione z propagandą mongolskiego rządu dotyczącą zabezpieczenia ludności przeciwko SARS. Przedstawione zdarzenia miały miejsce na placu w Ułan Bator podczas kwarantanny SARS. Spora liczba zgromadzonych, wyposażonych w maseczki ochronne, spokojnie przysłuchiwała się typowym rosyjskim piosenkom propagandowym (w tym: słynna “Katiusza” i “Smuglianka-Mołdawianka”).

"The Shelter" / Plac Nowy Targ / 11-14 grudnia 2009

Projekt podejmuje problematykę sytuacji emigrantów w kontekście rozrzerzania się Unii Europejskiej, która traktuje swoich nowych obywateli jak drugorzędny produkt, odmawiając im mobilności i prawa do pracy. Włączenie do UE Rumunii i Bułgarii stawia pytania dotyczące jednoczenia się nowej siły roboczej w obliczu realiów wolnego rynku.

Proces rozrzerzania się Unii ujawnia brak przejrzystości w wykorzystaniu siły roboczej w nowych krajach członkowskich, traktujących ludzi pracy jedynie jak materiał służący do zasilenia czarnego rynku. Te negatywne tendencje współgrają z nową strategią EU sięgającą po kraje sąsiedzkie (Mołdowa, Białoruś, Ukraina) jako miejsca potencjalnej reinwestycji kapitału i źródła nowej siły roboczej.

Projekt wiąże się z czasową konstrukcją (narożnikiem budynku), która już na pierwszy rzut oka zdaje się oferować schronienie i bezpieczeństwo w razie niepogody. Z drugiej strony zaznacza miejsce czasowej ekspozycji, wystawienia się na widok. To szczególne schronienie jest próbą oszacowania siły pracującej, podejmuje zagadnienie ilościowego określenia wysiłku - w przypadku, w którym wybudowanie podobnego obiektu przez robotnika-emigranta możliwe jest w ciągu zaledwie jednego ośmiogodzinnego dnia pracy.

Stefan Rusu




Polska / Karolina Freino / „fotoplastykon/panoptykon” / Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu, ul. Wystawowa 1 / 27-29.11.2009, godz. 10.00-20.00

Kopuła. W samym jej centrum, na wysokości rzędu jednakowych, zakratowanych okien, zainstalowana jest kamera, obracająca się nieustannie wokół własnej osi. Kamera filmuje zmienny (dzięki ruchowi) / niezmienny (dzięki centrycznej architekturze) kadr. Obraz ten przesyłany jest na żywo do monitora, zainstalowanego w wejściu do kopuły, stanowiąc rodzaj wirtualnego 'wziernika' do wnętrza (fizyczny dostęp do wnętrza kopuły jest zablokowany).

Instalacja łączy w jednym obiekcie koncepcje fotoplastykonu i panoptykonu, tworząc swoisty zamknięty obieg. Kamera imituje wieżę kontrolną panoptykonu. Monitor z nieustannie odtwarzanym obrazem wideo imituje okulary fotoplastykonu.

Bazą dla pracy jest istniejąca kopuła Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu. Obok jej formy architektonicznej (plan koła, rząd rytmicznie usytuowanych, zakratowanych okien, centralne wejście), istotną determinantą kontekstualną instalacji jest wielowarstwowa historia tego miejsca *, nierozerwalnie związana z rządząca w danym czasie ideologią. Tło to, a także symboliczna sfera znaczeń implikowanych zarówno przez fotoplastykon jak i panoptykon, odsyła do nierozerwalnych par opozycji: uwodząca iluzja/pułapka rzeczywistości, ideologia/demagogia, otwarcie/izolacja, autonomia/dominacja, tajemnica/kontrola, zmiana/powtórzenie, .../... .

* Pawilon Czterech Kopuł razem z sąsiadującą z nim Halą Stulecia stanowi integralny wystawienniczy kompleks architektoniczno-urbanistyczny. Impulsem do jego powstania była pruska wystawa z 1913 roku, upamiętniająca stulecie zwycięskiej bitwy pod Lipskiem. Używany w czasach nazistowskich (przemówienie Adolfa Hitlera z 1933 roku) i w czasach PRL-u (zorganizowany w 1948 roku cykl propagandowych Wystaw Ziem Odzyskanych ze Światowym Kongresem Intelektualistów o Obronie Pokoju). W 1952 roku Pawilon Czterech Kopuł przeznaczony został na działalność Wytwórni Filmów Fabularnych. W ostatnich latach brak jest efektywnego pomysłu na jego użytkowanie, wskutek czego jego stan techniczny jest katastrofalny.

Karolina Freino




Serbia / Dusica Drazic / „ruch” / kiosk na rogu ulic Wystawowej i Wróblewskiego / 20-22 listopada 2009, godz. 17.30-22.00

Budynki są najbardziej widocznymi śladami zmian historycznych, jakie miasto może zachować. Instytucje często przypisują budynkom historyczne znaczenie (czy są komunistyczne, faszystowskie, czy nam współczesne). Najbardziej reprezentatywne przykłady z przeszłości są często uwydatniane przez światło. Stają się jarzącymi obiektami. Są jak negatyw chwili: jasne dziury w zatopionym w nocy mieście. Pomniki, nie tylko czasu, który odszedł, lecz również  odosobnienia.

Ten obiekt (kiosk “Ruch”) stanowi pozostałość niedawnej wrocławskiej (polskiej) przeszłości, uzupełnienie wrocławskiego historycznego bagażu - o część socjalistycznego dziedzictwa. Moją propozycją jest umieszczenie na kiosku specjalnie rozlokowanych świateł, które wykreują dramatyczny obraz ich doniosłości.

Dusica Drazic

Wernisaż wystawy: 20 listopada 2009, godz. 19:00 / Galeria Mieszkanie Gepperta / ul. Ofiar Oświęcimskich 1/2, Wrocław

Kurator: Michał Bieniek