* Sztuka po przejściach 2010 / wykłady i debaty

Już wkrótce rozpocznie się w „Mieszkaniu Gepperta” druga odsłona realizowanego przez Fundację ART. Transparent festiwalu „Sztuka po przejściach”. Kolejny raz pochylamy się nad sztuką artystów i artystek, którzy pochodzą z krajów dawnego Bloku Wschodniego. Ciekawi przemian społeczno-politycznych, jakie wciąż zachodzą w państwach naszego regionu, nie zapominamy o kulturze i to właśnie na tym polu poszukujemy ciekawych komentarzy. Nie pozostawiamy jednak gości galerii z samymi dziełami. Także w tym roku przygotowaliśmy bogaty program wydarzeń towarzyszących. W ramach Festiwalu zainteresowana publiczność będzie mogła wysłuchać czterech wykładów oraz wziąć udział w dwóch debatach. Swoje wystąpienia będą mieli znawcy/znawczynie tematu, entuzjastki i entuzjaści eksplorowania problematyki przestrzeni miejskiej oraz obecności na jej największych placach, jak i w jej zakamarkach, sztuki.

Już 19 listopada czeski artysta Adam Vackar (jego prace będą także do obejrzenia w trakcie wystawy), zarysuje nam historię „wchodzenia” sztuki w przestrzeń publiczną miast u naszych południowych sąsiadów. Zestawi brak wyobraźni i odwagi miejskich planistów z funkcjonującymi od dekad podobnymi praktykami w krajach Europy Zachodniej. Czy artystyczna interwencja w zastaną, poukładaną, stateczną przestrzeń środkowoeuropejskich miast jest procesem, który w końcu zyska społeczną akceptację? Te i inne pytania znajdą swoje rozwinięcie w wykładzie Adama Vackara. („Forms of engagement - art in public space in times of transformation”, 19.11., g. 18.00).

Wątek ten będzie kontynuowany 29 listopada, gdy Joanna Erbel – socjolożka I członkini warszawskiej “Krytyki Politycznej” – wskaże kilka przykładów projektów artystycznych w przestrzeni publicznej, które zmieniły sposób postrzegania przestrzeni. Wskaże również, w jaki sposób współpraca pomiędzy artystkami i artystami oraz miejskimi planistami mogłaby się przyczynić do lepszego rozumienia zachodzących w miastach procesów społecznych oraz docelowo do stworzenia lepszej, bardziej egalitarnej, dostępnej przestrzeni publicznej. („Czy miejscy planiści potrzebują sztuki?”, 29.11, g. 18.00).

W Mikołajki, 6 grudnia, zapraszamy do wysłuchania wykładu Małgorzaty Lisiewicz – historyczki i krytyczki sztuki, dyrektorki gdańskiego CSW „Łaźnia” w latach 2003-2005, kuratorki m.in. wystawy poświeconej wybranymi przedstawieniom problematyki cielesności w najnowszej sztuce estońskiej. Temu właśnie wątkowi poświęcony będzie jej wykład („Pokonać dystans: refleksje wokół estońskiej sztuki ciała.”, 06.12, g. 18.00).

Wszyscy zainteresowani współczesną sztuką bałkańską powinni pojawić się w „Mieszkaniu Gepperta”, gdy ze swoim wykładem odwiedzi je Goran Injanc – historyk sztuki i filolog, wykładowca w Katedrze Slawistyki Uniwersytetu Opolskiego. Podczas wystąpienia „Dead in Trbovlje” albo zamknięty krąg trzeciej awangardy, Goran będzie się zastanawiał jakie treści społeczne zawiera sztuka, która narodziła się w ostatnich dekadach w Europie Południowo-Wschodniej (Słowenii, Serbii, Chorwacji, Bośni)? Dlaczego właśnie tym terminem eufemistycznie określa się te tereny? W jaki sposób sztuka się aktualizuje? I czy jest to sztuka po przejściach? (09.12, g. 18.00).

13 grudnia będziemy mogli wysłuchać innego gościa z bałkańskiego kręgu kulturowego – Zvonko Dimoskiego. Ten rodowity Macedończyk i filolog słowiański z UAM opowie nam o sytuacji osób homoseksualnych w krajach byłej Jugosławii oraz o tym, jakie pozytywne (sic!) konsekwencje dla kultury popularnej (w tym kultury queer) może nieść homofobia („O homoseksualizmie, który  "nie istnieje' i o homofobii która, niechcący sprzyja rozwojowi kultury i sztuki LGTBQ w krajach byłej Jugosławii”, 13.12, g. 18.00).

Innym wydarzeniem towarzyszącym wystawie „Sztuka po przejściach” będzie dyskusja poświęcona problematyce (nie)obecności, (nie)widoczności seksualności w przestrzeni publicznej. Czy polskie/środkowoeuropejskie miasta w równy sposób otwierają swoją przestrzeń dla przedstawicieli (manifestacji) różnych typów seksualności? Marzeń, pragnień, „seksualnych obywatelstw”? Czy i jeżeli tak to na jakich warunkach kwestia (homo)seksualności staje się widoczna w miejskim krajobrazie? Będzie to również okazja by opowiedzieć o różnicach między powstawaniem enklaw swobodnej ekspresji seksualności (gejowskie dzielnice w krajach zachodnich, dzielnice „czerwonych latarń”) a tzw. „queerowaniem” przestrzeni miejskiej. Debatę poprowadzi Maja Sokal socjolożka i doktorantka UJ, zaś panelistami będą: Julie Land – amerykańska artystka od lat mieszkająca w Polsce, Mirka Makuchowska – działaczka organizacji walczących o prawa osób LGBTQ i Bartek Lis – socjolog (UWr) zajmujący się problematyką męskości, ciała i seksualności. (03.12, g. 18.00).

Wszystkie osoby zainteresowane urbanistyką, socjologią miasta i architekturą koniecznie powinny odwiedzić nas 15 grudnia, gdy będzie miała miejsce debata prowadzona przez Kasię Kajdanek. Dyskusja z udziałem Agaty Gabiś, Jacka Gądeckiego oraz Elżbiety Sekuły będzie próbą refleksji na temat dualności miasta: społecznej walce o przestrzeń publiczną przy jednoczesnej narastającej heterogenizacji grup społecznych, które prywatyzują - dosłownie lub po prostu przywłaszczają sobie fragmenty miasta. Zostanie również postawione główne pytanie o to, w jaką stronę zmierza rozwój społeczno-przestrzenny miasta. Zapraszamy do dyskusji! (debata, „Pół prywatnie czy pół publicznie – współczesne przestrzenie miejskie w Europie Środkowej i Wschodniej”, 15.12, g. 17.30).

Na wszystkie wykłady i dyskusje – WSTĘP WOLNY. Zapraszamy.

Bartek Lis

- koordynator wykładów i debat festiwalu „Sztuka po przejściach”.